คลังเรื่องเด่น

แม้ผู้ใดจะสักการะบูชาเรา ด้วยเครื่องบูชามากมาย สูงค่าแค่ใหน ก็ไม่ได้ชื่อว่าเป็นการบูชาเราด้วยการบูชาอันดียิ่ง

ผู้ใดปฏิบัติตามธรรมอันชอบยิ่งนี้ ผู้นั้นจึงชื่อว่าได้สักการะบูชาเราด้วยการบูชาอันประเสริฐแล้ว "ร่างกายไม่ใช่เรา ไม่ใช่ของเรา เราไม่มีในร่างกาย ร่างกายไม่มีในเรา" สิ่งทั้งหลายที่เกิดขึ้นมาให้ในโลกนี้ ย่อมมีการเสื่อมสลายไปเป็นธรรมดา พระธรรมก็ดี พระวินัยก็ดี จงมีธรรม จงมีวินัย เป็นที่พึ่งของตนเถิด อย่าได้มีสิ่งอื่นเป็นที่พึ่งเลย แม้แต่ตถาคตก็เป็นเพียงผู้บอกทางเท่านั้น

*************************************************************

"ทำความดี ละเว้นความชั่ว ทำจิตใจให้บริสุทธิ์ผ่องใส" ฟัง ดูได้ทุกเพศทุกวัย หลักธรรมคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพื่อความสุข ความเจริญรุ่งเรือง เพื่อความสำเร็จในชีวิต

วิดีโอในช่องนี้จัดทำเพื่อเผยแผ่พระพุทธศาสนา เพื่อเป็นธรรมทาน ขออนุโมทนาบุญกับผู้รับฟังทุกท่าน

*หากมีข้อผิดพลาดประการใด หรือทำให้ท่านผู้ใดไม่พอใจ ทางช่องขออภัยมา ณ ที่นี่*
ประเทศใดที่มีคนพาลมาก ประเทศนั้นจะไม่เจริญรุ่งเรือง ไม่มีความสงบสุข...

เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน วันศุกร์ที่ ๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖

ในเรื่องของการปฏิบัติธรรมนั้น จะเกิดอะไรขึ้นก็ตาม เราต้องไม่ไปใส่ใจ ยกเว้นคำภาวนาและลมหายใจเข้าออก แต่คราวนี้คำภาวนาและลมหายใจเข้าออกนั้น เราต้องไม่บังคับลมหายใจของตนเอง ต้องปล่อยให้เป็นไปตามสภาพปกติที่ร่างกายต้องการ จะหายใจแรง หายใจเบา หายใจยาว หายใจสั้นก็ได้ ร่างกายต้องการแบบไหน เราแค่กำหนดใจตามรู้ไปเท่านั้น

เมื่อถึงเวลา ถ้าหากว่าลมหายใจเบาลง เราก็กำหนดรู้ว่าลมหายใจเบาลง ลมหายใจหายไปหรือว่าคำภาวนาหายไป เราก็กำหนดรู้ว่าลมหายใจหายไป คำภาวนาหายไป ไม่ต้องพยายามทำให้เป็นเช่นนั้น และอย่าไปดิ้นรนออกจากสภาพอย่างนั้น มีหน้าที่ตามดูตามรู้ไปเฉย ๆ

ถ้าสามารถวางกำลังใจได้ถูกต้อง สภาพจิตจะดิ่งลึกเข้าไปสู่สมาธิขั้นสูงได้อย่างรวดเร็ว เพราะว่านักปฏิบัติธรรมทั้งหมดนั้น ส่วนใหญ่ที่วางกำลังใจไม่ถูก เนื่องจากขาดอุเบกขา กำลังใจในสมาธิทุกระดับต้องมีอุเบกขา ถึงจะประสบความสำเร็จ

คำว่า อุเบกขา ไม่ใช่วางเฉย ไม่ทำอะไรเลย แต่เป็นการปล่อยวางความอยากลงทั้งหมด ทำใจว่าเรามีหน้าที่ภาวนา ส่วนผลจะเป็นอย่างไรก็ช่าง ถ้าวางกำลังใจผิด ก็จะเข้าถึงได้ยาก แต่ถ้าวางกำลังใจถูก ก็จะเข้าถึงได้ง่ายมาก

เพราะว่าอารมณ์ของสมาธิ...

จงคิดว่า สมบัติในโลกทั้งหมด ไม่มีอะไรเป็นเราเป็นของเรา สิ่งที่เราต้องการคือจิตบริสุทธิ์ ทิ้งความโลภเอาไว้ในโลก เราจะไม่มีความโลภ ทิ้งความโกรธเอาไว้ในโลก ทิ้งความหลงเอาไว้ในโลก

เมื่อเราทิ้งของทั้ง ๓ อย่างนี้แล้ว ก็ไม่ต้องถามว่าไปไหน ทางที่จะไปมีสายเดียวคือพระนิพพาน
จากหนังสือ พ่อสอนลูก เล่มที่ ๖ หน้าที่ ๑๐ โดย...หลวงพ่อพระราชพรหมยาน
คัดลอกโดย ด.ญ. ปุณยนุช ขจรนิธิพร

พระใหญ่..ให้โอวาทแก่ท่านสัมพเกษี

เธอกลับลงไปบันทึกเสียงเข้าไว้นะ บอกว่าตถาคตบอกว่าอย่างนี้ ให้ลูกหลานของเธอทุกคนหรือบริษัทของเธอทุกคนเขาตั้งใจไว้อย่างฉันพูดนะการจะไปสวรรค์ก็ดี ไปพรหมโลกก็ดี ไปนิพพานก็ดี เป็นของง่าย ไม่ใช่ของยาก ไม่ใช่ยากอย่างที่นักปราชญ์ในโลกเขาพูดกัน

เวลานี้เวลานี้บรรดานักปราชญ์ทั้งหลายนิยมความยาก สิ่งไหนก็ตามที่มันยากเขาถือว่ามันดี เป็นแบบฉบับที่ถูกต้อง แต่ว่าฉันเห็นว่านั่นไม่ถูก ถ้าตามคติของฉันคำว่าฉันในที่นี้ไม่ใช่ตัวฉันเองนะพระใหญ่ท่านพูด พระใหญ่ท่านใช้คำแทนตัวท่านว่า ฉัน จำให้ดีนะ #ฉันว่าไม่ถูกเพราะสอนคนหรือพูดให้คนเข้าใจง่ายนั่นดี #และก็วิธีปฏิบัติเพื่อผลที่จะพึงได้ให้ง่ายที่สุดนั่นแหละดี #เรียกว่าทำง่ายที่สุดและได้ผลมากที่สุดอันนี้ดีกว่า #ดีกว่าหาวิธีการที่สอนให้มันยากที่สุดแล้วได้น้อยที่สุดอย่างนี้ไม่ดี #ไม่ใช่ความประสงค์ของฉัน

สัมพเกษี เตือนบริษัทและลูกหลานของเธออย่างนี้นะว่า ให้ทุกคนรู้ตัวแล้วว่ามีวิมานอยู่บนสวรรค์ชั้นกามาวจร เมื่อเวลาที่เขาจะทำความชั่วอะไรมาก็ช่างเถิด #เวลาก่อนจะนอนให้นึกถึงความดีที่ทำไว้ ขึ้นชื่อว่าความชั่วทั้งหลายปล่อยมันไป...

เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน วันพฤหัสบดีที่ ๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖

อยู่อย่างสันโดษ

สมัยที่อยู่กับกะเหรี่ยง จะเป็นลักษณะกินเพื่ออยู่ บางครั้งก็ถือถังน้ำหรือตะกร้าแล้วเก็บใบไม้ไปเรื่อย ๆ เก็บมาได้ ๑ ถัง ก็เอามาล้างน้ำให้สะอาด แล้วก็ลวกหรือต้ม ใส่เกลือนิดหน่อย

บางวันกะเหรี่ยงเขาก็แบกกล้วยเอามาให้กิน ตัวเองไม่มีจะกินก็ยังอุตส่าห์เอามาถวายพระอีก ได้กล้วยก็เอามาเผาไฟเสียก่อน จำเอาไว้ว่ากล้วยอย่าไปกินสด ๆ มาก จะทำให้ป่วย เพราะกล้วยเป็นธาตุเย็น บางวันหรูหน่อยมีมันสำปะหลังมาหัวหนึ่ง แบ่งออกเป็นสามท่อน กินได้สามวัน

ไปอยู่แบบนั้นทำให้เห็นชัดเจนว่า ปัจจัย ๔ คือ อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัย ยารักษาโรค เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับมนุษย์แค่นั้นจริง ๆ ส่วนอื่น ๆ เป็นส่วนเกินทั้งนั้น

ถาม : แล้วเขามีไฟฟ้าหรือเปล่าคะ ?
ตอบ : ก่อนหน้านั้นเขาไม่มี เดี๋ยวนี้เริ่มมีแผงโซลาร์เซลล์แล้ว พอมีไฟฟ้าใช้ก็ซื้อโทรทัศน์ เมื่อความเจริญเข้าไปก็น่าเสียดาย ทำให้วิถีชีวิตเริ่มเปลี่ยน จากพออยู่พอกินก็เริ่มซื้อเครื่องอำนวยความสะดวก ซื้อตู้เย็น ซื้อมอเตอร์ไซค์ เริ่มมีรถกระบะบ้างแล้ว ส่วนมากก็ติดหนี้เขาไว้ ซื้อเงินผ่อนทั้งนั้น

อย่างเช่นมอเตอร์ไซค์ แค่เพียงถือบัตรประชาชนเปล่า ๆ ใบเดียวไป...

เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน วันพุธที่ ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖

ปฏิบัติทั้งสมถะและวิปัสสนา

ถาม : สมัยนี้ได้ยินบ่อย ๆ เขาบอกว่าคนนี้ไปวิปัสสนา บางคนก็บอกว่าสมถะก็พอ
ตอบ : สำคัญว่าทำเป็นหรือเปล่า ? สมถะเหมือนกับคนที่มีร่างกายแข็งแรง เพาะกำลังไว้มาก วิปัสสนาเหมือนคนที่มีอาวุธที่มีความแหลมคมมาก

ถ้าร่างกายแข็งแรงแต่ไม่มีอาวุธ กว่าจะฟันฝ่าผ่านอุปสรรคไปได้ก็ลำบาก คนที่มีอาวุธแต่ร่างกายไม่แข็งแรง ยกอาวุธก็ยังไม่ขึ้น จะไปถากถางอุปสรรคขวางหน้าได้อย่างไร ? เพราะฉะนั้น..สองอย่างนี้ต้องทำรวมกัน พอทำรวมกันมีร่างกายที่แข็งแรง มีอาวุธที่คมกล้า ก็สามารถฝ่าฟันอุปสรรคไปได้ง่าย

คราวนี้การปฏิบัติแทบทั้งหมดจะจัดอยู่ในสมถภาวนา ในส่วนของวิปัสสนาภาวนาเป็นการใช้ปัญญา พิจารณาให้รู้เห็นความเป็นจริงว่าสภาพร่างกายนี้ โลกนี้ และสรรพสิ่งทั้งหลายเกิดขึ้นในเบื้องต้น เปลี่ยนแปลงในท่ามกลาง สลายไปในที่สุด ถ้าเราไปยึดถือมั่นก็จะเกิดความทุกข์แก่เรา เพราะว่าไม่เหลืออะไรให้เรายึดถือเป็นตัวเป็นตนมั่นหมายได้ ท้ายสุดทุกอย่างก็พังสลายไปหมด

ถ้าเราเห็นจริง จิตใจยอมรับ ไม่ไปดิ้นรน ก็จะเกิดความสุข เพราะว่าการเกิดมาในโลกนี้ก็เหมือนกับคนติดคุก ถ้าเราไปดิ้นรนพุ่งชนประตูจะออกไปให้ได้...

ชุมชนคุณธรรมออนไลน์ Palungjit.org
เครือข่ายชุมชนคุณธรรมวัดท่าขนุน
ขอรวบรวมข่าวกิจกรรมการดำเนินงานของ
พระครูวิลาศกาญจนธรรม, ดร. (พระอาจารย์เล็ก)
เจ้าอาวาสวัดท่าขนุน อ.ทองผาภูมิ จ.กาญจนบุรี

เพื่อให้ทุกท่านได้โมทนาบุญในการทำงานของพระสงฆ์ในพระพุทธศาสนา
และเพื่อให้ทุกท่านได้ศึกษารูปแบบการดำเนินงานของพระอาจารย์
ซึ่งท่านเป็นต้นแบบการทำงานของ ชุมชนคุณธรรมออนไลน์ Palungjit.org

ข่าวการดำเนินงาน เดือนกุมภาพันธ์ ๒๕๖๖

เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน วันอังคารที่ ๓๑ มกราคม ๒๕๖๖

คาถามหาจักรพรรดิมายังไง ? (ฟังหลวงตาบอกเองชัดๆ)

มารเขาส่งเครื่องมือมาเยอะขึ้น ๆ หลอกให้เรายึดติดอยู่กับโลก เราก็อย่าไปยึดติดตามเขา โดยเฉพาะที่อยากเตือนไว้ก็คือสินค้าเงินผ่อน อาตมาเห็นความจำเป็นอย่างเดียวคือบ้าน เพราะเป็นหนึ่งในปัจจัย ๔ ใครจะผ่อนก็ผ่อนเถอะ แต่ถ้าไม่ใช่ที่อยู่อาศัยที่เป็นบ้านเป็นคอนโดฯ หลังแรกแล้ว ส่วนที่เหลือถือว่าเกินความจำเป็นทั้งหมด

ถ้าเราไม่ไหลตามกระแสไป เราก็ไม่จำเป็นต้องตะเกียกตะกายดิ้นรนหาเงินให้มากมายมหาศาล จนเหนื่อยแทบจะล้มประดาตาย เพื่อมาสนองกิเลสตัวเอง อาตมาก็ยังใช้โทรศัพท์เครื่องละ ๗๙๐ บาท สบายใจ...ทิ้งไว้ตรงไหนก็ไม่มีใครเอา ไม่ต้องกลัวหาย ไม่เหมือน iPhone ไม่เหมือน iPad ไม่เหมือน MacBook ทิ้งไว้ตรงไหนก็หายตรงนั้น ของอาตมาทิ้งไว้ตรงนั้น บางทีมีคนเอาเงินมาวางแล้วเอาโทรศัพท์ทับเอาไว้ เพื่อให้ไปซื้อเครื่องใหม่ คงสงสารว่าไม่มีสตางค์ซื้อ iPhone กับเขาหรือหรืออย่างไร ?

เทคโนโลยีเป็นสิ่งจำเป็น ความเจริญของโลกเป็นสิ่งจำเป็น แต่อย่าให้เขาเป็นทุกสิ่งทุกอย่างในชีวิตของเรา เพราะว่าเขาจะจูงจมูกเรา เราไม่ใช่วัวไม่ใช่ควาย ที่จะให้เขาเจาะจมูกร้อยห่วงแล้วเอาเชือกผูกจูงไป เราเป็นคนมีปัญญา อย่าทำให้ตนเองเดือดร้อน...

เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน วันจันทร์ที่ ๓๐ มกราคม ๒๕๖๖

ทำสมาธิอบรมปัญญา

หลวงปู่บัวเกตุ ปทุมสิโร

เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน วันอาทิตย์ที่ ๒๙ มกราคม ๒๕๖๖

ฟังชัดๆ!! จากปาก "หลวงตามหาบัว" ว่าท่านเป็นพระอรหันต์ประเภทใด. เมื่อลูกศิษย์ถามท่าน.

หมา ไปเกิดบนสวรรค์ : พระราชพรหมยาน (หลวงพ่อฤาษีฯวัดท่าซุง)

ให้นึกถึงสมเด็จพระองค์ปฐมก่อนทำอะไรจะได้สำเร็จง่าย

เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน วันเสาร์ที่ ๒๘ มกราคม ๒๕๖๖

ในเรื่องของความเคยชินนั้น แม้ว่าจะแก้ไขได้ยากก็จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องแก้ไข แม้แต่ตัวกระผม/อาตมภาพเอง ก็มีความเคยชินบางอย่าง ที่เคยผิดเคยพลาดมาก่อน แล้วก็เพียรพยายามที่จะแก้ไข ถ้าเราเป็นผู้มีสติ เราก็จะระลึกรู้ได้ว่าตรงนี้เคยผิดมาก่อน เราจะต้องระมัดระวังไม่ให้ผิดอีก สำหรับท่านผู้มีสติน้อย ก็จะผิดพลาดอยู่บ่อย ๆ แต่ท่านที่มีสติมาก ก็จะสามารถระมัดระวัง แล้วในที่สุดก็จะแก้ไขข้อผิดพลาดนั้นได้

เรื่องทั้งหลายเหล่านี้ กระผม/อาตมภาพได้กำชับกำชาว่าที่พระอุปัชฌาย์ผู้เข้ารับการสอบภาคปฏิบัติว่า "หลวงพ่อต้องไปแก้ไขตรงจุดนี้ ต้องไปแก้ไขตรงจุดนี้" เป็นต้น

อย่างเช่นว่า การบอกอนุศาสน์ ปิณฑิยาโล ปะโภชะนัง นิสสายะ ปัพพัชชา ท่านก็อ่านแบบความเคยชินในภาษาไทย เห็นว่าเป็น ฑ.นางมณโฑ ก็ไปอ่านว่า ปิน-ทิ-ยา-โล ปะโภชะนัง เป็นต้น กระผม/อาตมภาพต้องยกให้ดูว่า บัณฑิต มณฑป ดังนั้น...คำว่า ปิณฑิ (ปิน-ดิ) จึงต้องใช้เสียง ด.เด็ก ไม่ใช่เสียง ท.ทหาร แต่เรื่องทั้งหลายเหล่านี้ถ้าฝังรากลึกจนกลายเป็นความเคยชินแล้วก็จะแก้ไขลำบากมาก

แบบเดียวกับอนุสัยกิเลส ซึ่งนอนเนื่องฝังลึกอยู่ในจิตในใจของเรามากัปกัลป์อนันตชาติ...

เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน วันศุกร์ที่ ๒๗ มกราคม ๒๕๖๖

เรื่องของการสอบพระอุปัชฌาย์จึงเป็นเรื่องที่ยากมาก เพราะว่ามีการสอบตั้งแต่ระดับอำเภอ ระดับจังหวัด ระดับภาค ระดับหน แล้วถึงไประดับประเทศ ตกระดับใดระดับหนึ่งก็แปลว่าต้องรอยื่นขอสอบใหม่ในปีต่อไป แต่ถ้าไปตกระดับประเทศก็ต้องเว้นไปปีหนึ่ง

มีจังหวัดเดียวที่บังคับว่า ถ้าจะสอบพระอุปัชฌาย์ต้องท่องกฎ ๑๗ (กฎมหาเถรสมาคมฉบับที่ ๑๗ ปี ๒๕๓๖) ได้ทั้ง ๔๑ ข้อ ต้องท่องได้หมด บางข้อยาวเป็นหน้ากระดาษเลย อย่างเช่นคุณสมบัติของพระอุปัชฌาย์หรือว่าคุณสมบัติของกุลบุตรผู้บวช หรือแม้กระทั่งบุคคลที่ห้ามบวช จังหวัดนี้คือจังหวัดสระบุรี แปลว่าถ้ามาจากจังหวัดสระบุรี ทุกท่านจะท่องกฎ ๑๗ ได้หมดแล้ว

วันนี้มีที่ยังพอชื่นใจอยู่ เพราะว่าโดยกฎเกณฑ์แล้ว เขาห้ามกรรมการสอบผู้เข้าสอบพระอุปัชฌาย์ในจังหวัดเดียวกัน กระผม/อาตมภาพก็เลยเจอสุพรรณบุรีทั้ง ๓ รูป ปรากฏว่าน่าชื่นใจตรงที่ว่า ๒ รูปแรกมีการเตรียมพร้อมดีมาก แม้แต่การสอนนาคที่ยาวหลายหน้ากระดาษ ท่านสามารถว่าตามตำราได้เป๊ะ ๆ เลย แต่รูปสุดท้ายเข็นไม่ค่อยจะขึ้น เพราะว่าเตรียมตัวมาน้อย มัวแต่ไปท่องสอนนาคอยู่ ก็เลยทำให้เรื่องของการบอกบอกอนุศาสน์ไม่แม่น จึงเหลือคะแนนท้าย ๆ...

เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน วันพฤหัสบดีที่ ๒๖ มกราคม ๒๕๖๖

"... พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาแห่งความตื่นรู้ ความตื่นที่หมายถึงนี้มิใช่ความตื่นเต้น ความตื่นตูม หรือความตื่นข่าว อันมีรากฐานมาจากกิเลสเครื่องเศร้าหมอง หากแต่เป็นความตื่นขึ้น จากความหลับใหลอยู่ในกิเลสนิทรา

ตามธรรมดาในเวลาที่บุคคลใดกำลังหลับสนิทอยู่ ย่อมไม่มีทางที่จะรู้สึกถึงรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส หรือแม้แต่ความคิดนึก ตราบจนเมื่อบุคคลนั้นตื่นขึ้นแล้ว ตาก็จะเริ่มเห็นรูป หูก็จะยินเสียง จมูกก็จะรู้กลิ่น ลิ้นก็จะลิ้มรส กายก็จะรู้สัมผัส และใจก็จะรู้ความคิดนึกที่เกิดขึ้น กล่าวกันตามภาษาทางโลกก็เรียกว่า บุคคลนั้นมีสติตื่นขึ้นมาจากความหลับ

อย่างไรก็ดี ‘สติ’ ในทางพระพุทธศาสนา มีความหมายลึกซึ้งยิ่งกว่าความรู้สึกตัวพื้นฐานเช่นที่กล่าวข้างต้น เพราะยังหมายถึงการรู้เท่าทันความปรุงแต่งทั้งปวง ที่เรียกว่า ‘สังขาร’ อันเป็นต้นเหตุแห่งทุกข์ ตามหลักการที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้อีกด้วย

ความชั่ว ความเลวร้ายทั้งหลายในโลกนี้ ไม่อาจเกิดขึ้นได้เลย หากมนุษย์มีสติรู้เท่าทันการเคลื่อนไหวของร่างกาย รู้เท่าทันอารมณ์ที่ปรุงแต่งจิต และรู้เท่าทันความคิดทั้งหลายว่าเป็นเหตุเป็นผลหรือไม่

เพราะฉะนั้น...

เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน วันพุธที่ ๒๕ มกราคม ๒๕๖๖

พระราชพรหมยาน (หลวงพ่อฤาษีฯวัดท่าซุง)
**พิจารณาให้เห็นทุกข์ ทุกๆวัน

เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน วันอังคารที่ ๒๔ มกราคม ๒๕๖๖

ทุกคนมีทุกจริต จริตหนักตรงไหน ทำลายตรงนั้น จะมีผลเร็วที่สุด

มรรคหรือว่าหนทางแห่งการพ้นทุกข์ที่เป็นสายกลาง ๘ อย่าง ประกอบไปด้วยอะไรบ้าง ? ก็คือ สัมมาทิฐิ มีความเห็นที่ถูกต้อง อย่างเช่นเห็นว่าร่างกายนี้มีแต่ความทุกข์ โลกนี้มีแต่ความทุกข์
สัมมาสังกัปปะ มีความดำริหรือความคิดที่ถูกต้อง อย่างเช่นคิดจะออกจากกองทุกข์ คิดจะเว้นจากราคะ เป็นต้น

ลำดับต่อไปก็คือ สัมมาวาจา เป็นผู้ที่มีวาจาถูกต้อง ก็คือพูดดี พูดไพเราะ พูดในสิ่งที่ก่อประโยชน์ เว้นจากการโกหก เว้นจากการส่อเสียด เว้นจากคำพูดหยาบ และเว้นจากการเพ้อเจ้อเหลวไหล
สัมมากัมมันตะ มีการกระทำที่ถูกต้อง คือ เว้นจากการฆ่าสัตว์ เว้นจากการลักทรัพย์ เว้นจากการประพฤติผิดในกาม เว้นจากการดื่มสุราหรือเสพยาเสพติด

สัมมาอาชีวะ เลี้ยงชีพในทางที่ถูกต้อง ก็คือประกอบการอาชีพใด ๆ ก็ตาม เราก็ไม่เลี่ยงภาษี ไม่จำหน่ายในสิ่งที่ผิดกฎหมายบ้านเมือง ไม่จำหน่ายในสิ่งที่ขัดต่อความเป็นพุทธมามกะ ก็คือ ไม่ขายสุรา ไม่ขายยาพิษ ไม่ขายอาวุธ ไม่ขายมนุษย์ ไม่ขายสัตว์ที่มีชีวิต เป็นต้น

สัมมาวายามะ คือมีความเพียรที่ถูกต้อง ได้แก่ เพียรละความชั่ว เพียรระมัดระวังไม่ให้ความชั่วเกิดขึ้นในใจ เพียรสร้างสมความดี...